Ο υπερπληθυσμός, κυρίως στις φτωχές χώρες, και η υπερκατανάλωση ενέργειας, κυρίως στις πλούσιες χώρες, συμβάλλουν στην καταστροφή του περιβάλλοντος και πλησιάζουμε τον πληθυσμό, τον οποίο μπορεί να συντηρήσει η Γη. Οι κλιματολογικές αλλαγές που προκαλούνται από το φαινόμενο του θερμοκηπίου μπορούν για παράδειγμα, να οδηγήσουν σε υποχρεωτικές μετακινήσεις πληθυσμών λόγω πλημμύρων στις παραθαλάσσιες περιοχές, σε αυξημένους θανάτους λόγω κυμάτων καύσωνα και φυσικών καταστροφών, σε μεγαλύτερη εξάπλωση των μεταδοτικών νοσημάτων, σε έλλειψη τροφίμων λόγω προβλημάτων στην γεωργία και σε καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος.

Είναι δύσκολο να εκτιμήσει κανείς τί ακριβώς θα συμβεί με αυτές τις μείζονες περιβαλλοντικές αλλαγές, αλλά οι επιδημιολόγοι αρχίζουν να υποστηρίζουν ότι αυτά τα προβλήματα θα πρέπει να είναι τα πρώτα προς συζήτηση.
Το πλουσιότερο 20% του πληθυσμού της Γης είναι 150 φορές περισσότερο πλούσιο από το φτωχότερο 20% και η διαφορά εξακολουθεί να μεγαλώνει. Ο αριθμός των απόλυτα φτωχών στην Αφρική έχει αυξηθεί περίπου κατά δύο τρίτα τα τελευταία 15 χρόνια και περίπου τα δύο τρίτα τον πληθυσμού της υπό τη Σαχάρα Αφρικής ζει σε απόλυτη φτώχεια, όπως και περίπου 1,25 δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλη τη Γη. Ενας από τους λόγους που κάνουν την φτώχεια χειρότερη είναι η ροή των πόρων από τις αναπτυσσόμενες στις ανεπτυγμένες χώρες λόγω του μεγάλου χρέους το οποίο δημιουργήθηκε στις ανακτυσσόμενες χώρες.

Η κρίση του χρέους ξέσπασε το 1982, όταν το Μεξικό ανήγγειλε την αδυναμία του να πληρώσει ενώ στην συνέχεια και άλλες χώρες έκαναν το ίδιο. Τότε πολλοί οικονομολόγοι εκτίμησαν ότι αυτό δεν ήταν τίποτα περισσότερο από ένα προσωρινό πρόβλημα ρευστότητας, το οποίο προκλήθηκε από τον συνδυασμό των υψηλών επιτοκίων, της οικονομικής ύφεσης και της πτώσης των τιμών των εμπορικών προϊόντων του τρίτου κόσμου. Ομως η μία μετά την άλλη οι χώρες του Νότου ανακάλυπταν ότι ήταν αδύνατον να αναπτυχθούν και να πληρώσουν τα χρέη τους, τα οποία ξαφνικά είχαν γίνει υπερβολικά. Το αποτέλεσμα ήταν επιδείνωση του επιπέδου διαβίωσης με κατάρρευση των επενδύσεων, αλλοίωση της εσωτερικής δομής και αύξηση της φτώχειας. Στην υπό τη Σαχάρα Αφρική το χρέος σαν ποσοστό του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος αυξήθηκε από 43% το 1985 σε 97% το 1990.

Υπολογίζεται ότι το 1991 οι φτωχότερες περισσότερο χρεωμένες χώρες διέθεσαν για χρέη προς τις ανεπτυγμένες χώρες το 31,3% των εσόδων τους από τις εξαγωγές έναντι 23,8% το 1990. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών υπολόγισε ότι η Αφρική έχασε 19 δισεκατομμύρια δολλαρια το 1986 εξ αιτίας της απώλειας της αγοραστικής της δύναμης από τις εξαγωγές. Το συνολικό χρέος των χωρών αυξήθηκε την τελευταία δεκαετία παρά το γεγονός ότι πλήρωσαν περισσότερο από 1 τρισεκατομμύριο δολλάρια σε τόκους και κεφάλαια. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι πολλές χώρες συνέχισαν να δανείζονται για να πληρώσουν παλαιά δάνεια ή αναπροσάρμοσαν την περίοδο πληρωμής.

Η οικονομκή βοήθεια προς τις αναπτυσσόμενες χώρες ήταν 28,3 δισεκατομμύρια δολλάρια το 1990. Οι χώρες όμως οι οποίες έλαβαν την βοήθεια έπρεπε να πληρώσουν 34,5 δισεκατομμύρια δολλάρια για τόκους των χρεών τους. Η Αφρική ξοδεύει τέσσερεις φορές περισσότερα χρήματα για την εξυπηρέτηση του χρέους της από όσα για την παροχή υπηρεσιών υγείας στα 600 εκατομμύρια του πληθυσμού της.
Ενα ακόμη αίτιο του χρέους είναι τα μεγάλα ποσά τα οποία διατίθενται στις αναπτυσσόμενες χώρες κάθε χρόνο για όπλα και στρατιωτικές δαπάνες. Υπολογίζεται ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες ξοδεύουν για όπλα 38 δολλάρια ανά άτομο και μόνο 12 για την υγεία. Είναι επίσης χρακτηριστικό ότι ο ετήσιος προϋπολογισμός του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας είναι ίσος με το ποσό το οποίο ξοδεύεται σε τρεις ώρες σε παγκόσμιο επίπεδο για όπλα.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες είναι κατανοητό γιατί το 1993 στο Νέο Δελχί οι εκπρόσωποι 66 επιστημονικών ακαδημιών κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η αύξηση του πληθυσμού θα πρέπει να είναι μηδενική κατά την διάρκεια της ζωής των παιδιών μας. Είναι ακόμα φανερό γιατί ο έλεγχος των γεννήσεων αποτέλεσε το κύριο θέμα της συνδιάσκεψης του Καΐρου για τον πληθυσμό και την ανάπτυξη.