Οινόπνευμα και αρτηριακή πίεση
(6 Μαρτίου 1996)

Η σχέση οινοπνεύματος και αρτηριακής υπερτάσεως αναφέρθηκε, για πρώτη φορά το 1915, από τον Lion, ο οποίος παρατήρησε αυξημένη συχνότητα αρτηριακής υπερτάσεως μεταξύ Γάλλων ναυτικών, οι οποίοι κατανάλωναν περισσότερα από δύο λίτρα οίνου ημερησίως. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, η κατανάλωση οινοπνεύματος έχει αναγνωρισθεί ως παράγοντας, ο οποίος συσχετίζεται σημαντικά με την αρτηριακή υπέρταση. Η μεγάλη πλειοψηφία των διαφόρων μελετών, οι οποίες έγιναν σε ομάδες ποικίλων εθνοτήτων, αναφέρει σημαντική αύξηση της αρτηριακής πιέσεως μεταξύ ατόμων τα οποία καταναλώνουν τουλάχιστον τρία κανονικά ποτά την ημέρα, σε σύγκριση με αυτά που δεν πίνουν καθόλου οινοπνευματώδη. Αυτή η σχέση παραμένει ακόμη και όταν γίνει διόρθωση για παράγοντες, οι οποίοι είναι γνωστόν ότι μπορούν να την επηρεάσουν, όπως η ηλικία και η παχυσαρκία.

Υπάρχει η άποψη, ότι η σχέση οινοπνεύματος και αρτηριακής πιέσεως, έχει τη μορφή J, αφού τα άτομα τα οποία καταναλώνουν ένα ποτό ή και λιγότερο την ημέρα, φαίνεται ότι έχουν χαμηλότερη αρτηριακή πίεση, από αυτά που δεν πίνουν καθόλου οινόπνευμα. Υπάρχουν ενδείξεις, ότι η συστολική και η διαστολική αρτηριακή πίεση, αυξάνουν περίπου κατά 1 mm Hg ανά ημερήσιο ποτό, όταν η κατανάλωση υπερβαίνει τα δύο ποτά την ημέρα και μέχρι τα επτά ποτά, οπότε φαίνεται να υπάρχει επιπέδωση.
Ενα κανονικό ποτό περιέχει από 8 έως 12 ή και 14 g οινοπνεύματος, ανάλογα και με τη χώρα και ο τύπος του ποτού φαίνεται ότι δεν επηρεάζει την υπερτασιογόνο δράση. Αν και η υπερτασιογόνος δράση είναι ανεξάρτητη, είναι εντονότερη στους παχύσαρκους και τους ηλικιωμένους και ίσως, σε όσους είναι εσωστρεφείς και Βρίσκονται σε stress. Επίσης, αυξημένο κίνδυνο αναπτύξεως αρτηριακής υπερτάσεως από το οινόπνευμα έχουν τα άτομα, τα οποία καταναλώνουν μεγάλη ποσότητα άλατος και έχουν μειωμένη φυσική δραστηριότητα.

Το οινόπνευμα έχει θεωρηθεί υπεύθυνο για το 5% έως 11% όλων των περιπτώσεων αρτηριακής υπερτάσεως στους άνδρες, ενώ στις γυναίκες το ποσοστό είναι περίπου 1%, αφού κάνουν μικρότερη κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών. Εν τούτοις, οι γυναίκες οι οποίες πίνουν μεγάλες ποσότητες οινοπνεύματος, είναι εξ ίσου επιρρεπείς με τους άνδρες στην αρτηριακή υπέρταση. Η υπερτασιογόνος δράση του οινοπνεύματος αναπτύσσεται λίγες ημέρες από την αυξημένη κατανάλωση και υποχωρεί λίγες ήμερες μετά τη διακοπή. Όσοι πίνουν υπερβολικά μόνο τα Σαββατοκύριακα, έχουν συνήθως υψηλώτερες πιέσεις τη Δευτέρα και προοδευτικά χαμηλότερες μέχρι την Παρασκευή.

Πολλές επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει, ότι η σχέση μεταξύ οινόπνεύματος και αρτηριακής πιέσεως είναι από τις ισχυρότερες μεταξύ των γνωστών δυνητικά τροποποιήσιμων παραγόντων της αρτηριακής υπερτάσεως. Αυτές ΟΙ μελέτες υποδηλώνουν, ότι οι παρεμβάσεις για τη μείωση της καταναλώσεως, έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν σημαντική μείωση της αρτηριακής πιέσεως και σε ορισμένα άτομα να προλάβουν την ανάπτυξη αρτηριακής υπερτάσεως.
Σημαντικά στοιχεία προέρχονται από τα αποτελέσματα δέκα, καλά σχεδιασμένων, βραχυπροθέσμων τυχαιοποιημένων μελετών, οι οποίες συγκρίνουν την επίδραση στην αρτηριακή πίεση της μικρής καταναλώσεως οινοπνεύματος και της αποχής, σε σύγκριση με τη μεγάλη κατανάλωση. Η μέση καθαρή μείωση της αρτηριακής πιέσεως σε αυτές τις μελέτες ήταν μέχρι 8 mm Hg για τη συστολική και μέχρι 6 mm Hg για τη διαστολική αρτηριακή πίεση, για διαφορές στην κατανάλωση οινοπνεύματος ενός έως έξι ποτών την ημέρα. Βεβαίως, αυτές οι μελέτες είχαν σχετικά μικρό αριθμό ατόμων και η διάρκεια τους ήταν σχετικά μικρή (από 4 ημέρες έως 18 εβδομάδες). Όμως, νεώτερες μελέτες, οι οποίες αφορούν μεγάλο αριθμό ατόμων και έχουν μεγάλη προγραμματισμένη διάρκεια, βρίσκονται σε εξέλιξη και τα αποτελέσματα τους αναμένονται σύντομα.

Συμπερασματικά, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, δεν φαίνεται να υπάρχει λόγος σχετιζόμενος με την υγεία, ο οποίος να οδηγεί στη διακοπή της καταναλώσεως οινοπνεύματος για τη μεγάλη πλειοψηφία των ατόμων που κάνουν χρήση μικρής ποσότητος οινοπνεύματος (ένα ή δύο ποτά ημερησίως). Όμως, αυτοί οι οποίοι κάνουν κατάχρηση οινοπνεύματος, θα πρέπει να το μειώσουν άμεσα.
Ειδικότερα, τα άτομα τα οποία έχουν αρτηριακή υπέρταση, θα πρέπει, εάν πίνουν οινοπνευματώδη ποτά, να μειώσουν την ποσότητα, σε ένα ποτό ημερησίως, διότι είναι πιθανότατο, η αρτηριακή τους πίεση να βελτιωθεί. Επιπλέον δε, θα προστατευτούν από τις άλλες συνέπειες της υπερβολικής καταναλώσεως οινοπνεύματος.