Κατανάλωση οινοπνεύματος και θνησιμότητα
(14 Φεβρουαρίου 1996)

Η περίπλοκη σχέση μεταξύ της καταναλώσεως οινοπνεύματος και των διαφόρων νόσων μελετάται επί αιώνες. Πρόσφατα στην Μεγάλη Βρετανία έγινε μια σημαντική προσπάθεια εκτιμήσεως όλων των υπαρχόντων στοιχείων, με σκοπό τον επανακαθορισμό των οδηγιών προς τον γενικό πληθυσμό σχετικά με τα "ασφαλή όρια" καταναλώσεως οινοπνεύματος.
Οι ίδιοι ερευνητές είχαν καθορίσει για πρώτη φορά το 1987 τα "ασφαλή όρια" στην κατανάλωση του οινοπνεύματος. Αυτά ήταν 21 μονάδες την εβδομάδα για τους άνδρες και 14 μονάδες για τις γυναίκες. Κάθε μονάδα περιέχει 8 g οινοπνεύματος και αντιστοιχεί σε μισή πίντα μπύρας ή ένα ποτήρι κρασί. Οι ερευνητές δέχονται ότι η μικρή προς μέτρια κατανάλωση οινοπνεύματος (το πολύ 3 έως 4 μονάδες την ημέρα) αυξάνει τα επίπεδα του HDL,, μειώνει την συγκέντρωση του ινωδογόνου στο πλάσμα και ελαττώνει την δραστικότητα των αιμοπεταλίων, στοιχεία τα οποία θα μπορούσαν να προστατεύσουν από την στεφανιαία νόσο.

Διάφορες μελέτες έχουν δείξει ότι η μικρή προς μέτρια κατανάλωση οινοπνεύματος μειώνει τον σχετικό κίνδυνο θανάτου από στεφανιαία νόσο μέχρι και 50% και ότι η μικρή κατανάλωση πιθανώς μειώνει, επίσης, τον κίνδυνο θανάτου από ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Αντιθέτως, η μικρή προς μέτρια κατανάλωση οινοπνεύματος αυξάνει την θνησιμότητα από κίρρωση του ήπατος, τραυματισμό, εγκεφαλική αιμορραγία και, πιθανώς, ορισμένες μορφές καρκίνου.
Σε ότι αφορά την συνολική θνησιμότητα, φαίνεται να υπάρχει μια σχέση με την μορφή με σημαντική αύξηση του κινδύνου στους βαρείς ποτές. Στα υψηλά επίπεδα καταναλώσεως οινοπνεύματος υπάρχει σαφής και σταθερή αύξηση της θνησιμότητος, η οποία φαίνεται να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ηπατικής νόσου, ορισμένους καρκίνους (παχέος εντέρου, στοματικής κοιλότητας, οισοφάγου, μαστού) και κάποιες μορφές καρδιαγγειακής νόσου, όπως καρδιομυοπάθεια και εγκεφαλική αιμορραγία. Η ισορροπία μεταξύ κινδύνου και οφέλους φαίνετα ότι αλλάζει σημαντικά στους καταναλωτές μικρής ή μέτριας ποσότητος οινοπνεύματος με τάση να έχουν χαμηλότερη συνολική θνησιμότητα από τους μη ποτές.

Η μείωση αυτή της συνολικής θνησιμότητος φαίνεται να οφείλεται σε μείωση των θανάτων από στεφανιαία νόσο χωρίς σημαντική αύξηση των άλλων αιτίων θανάτου. Όμως, παρά το γεγονός ότι τα οφέλη από την κατανάλωση μικρών ποσοτήτων οινοπνεύματος στον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου και στην συνολική θνησιμότητα φαίνεται να είναι πραγματικά, η οποιαδήποτε σύσταση θα πρέπει να λαμβάνει υπ'όψιν την περίπλοκη δράση του οινοπνεύματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία των Βρετανών ερευνητών, το 27% των ανδρών και το 11% των γυναικών καταναλώνει μεγάλες ποσότητες οιπνεύματος και η ενθάρρυνση της καταναλώσεως 8α αυξήσει τον αριθμό των ατόμων που βρίσκονται στην ομάδα υψηλού κινδύνου.

Επίσης, υπάρχει η εντύπωση ότι πολλοί υποεκτιμούν την ποσότητα του οινοπνεύματος το οποίο καταναλώνουν, αφού η περιεκτικότητα της μπύρας και του κρασιού σε οινόπνευμα κυμαίνεται σε σημαντικό βαθμό. Η δε κατανάλωση περισσοτέρων από 3 μονάδων οινοπνεύματος την ημέρα από τους άνδρες και 2 από τις γυναίκες αυξάνει τπν συνολική θνησιμότητα. Επίσης, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το οινόπνευμα εμπλέκεται στο 20% των περιπτώσεων κακοποιήσεως παιδιών, το 40% των οδικών ατυχημάτων και το 39% των θανάτων σε πυρκαϊές.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η σχέση μεταξύ της καταναλώσεως οινοπνεύματος και της συνολικής θνησιμότητος κυμαίνεται εξαρτώμενη και από τα ατομικά στοιχεία του κάθε ανθρώπου. Οι ομάδες ατόμων που είναι πιθανότερο να οφεληθούν είναι των ηλικιωμένων, οι οποίοι έχουν μεγαλύτερο απόλυτο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου και ισχαιμικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου αλλά μικρότερο απόλυτο κίνδυνο τραυματισμού, ηπατικής κιρρώσεως και άλλων νόσων που σχετίζονται με το οινόπνευμα.

Αντίθετα, στα άτομα ηλικίας κάτω των 40 ετών, η κατανάλωση οινοπνεύματος, ακόμα και σε σχετικά μικρές ποσότητες, σχετίζεται με αύξηση της συνολικής θνησιμότητος. Σαν ομάδα, οι νέοι άνθρωποι έχουν πολύ χαμηλό απόλυτο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου αλλά υψηλό κίνδυνο τραυματισμών. Υπάρχουν δε ενδείξεις ότι στα άτομα τα οποία καταναλώνουν μικρή προς μέτρια ποσότητα οινοπνεύματος, τα οφέλη αρχίζουν να υπερτερούν των κινδύνων για μεν τους άνδρες στην δεκαετία των 40, για δε τις γυναίκες στην δεκαετία των 50. Επίσης, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, θα πρέπει να λαμβάνονται υπ'όψιν και οι παράγοντες κινδύνου για στεφανιαία νόσο.
Συμπερασματικά, οι τελευταίες απόψεις δημιουργούν σημαντικούς προβληματισμούς σχετικά με τα "ασφαλή όρια" στην κατανάλωση του οινοπνεύματος. Η πρόταση για 21 μονάδες την εβδομάδα για τους άνδρες και 14 για τις γυναίκες φαίνεται να ισχύει μόνο για τους μεσήλικες και τους ηλικιωμένους. Είναι δε προτιμότερο, και σε αυτές τις ομάδες του πληθυσμού, τα όρια να καθορίζονται σε ημερήσιες και όχι εβδομαδιαίες ποσότητες για να αποφεύγονται οι ημερήσιες καταχρήσεις.