Είναι σαφές από τα προαναφερθέντα ότι η επίπτωση και ιδιαίτερα ο επιπολασμός του ESRD θα συνεχίζουν να αυξάνουν με την πάροδο των ετών. Πρέπει, λοιπόν, να εστιάσουμε τις προσπάθειες μας στις λύσεις εκείνες που σκοπεύουν στην μείωση αυτής της "επιδημίας" της νεφρικής ανεπάρκειας. Έτσι η δραστική προσέγγιση του προβλήματος προϋποθέτει την ανεύρεση μεθόδων πρωτογενούς και δευτερογενούς προλήψεως. Η πρωτογενής πρόληψη κατευθύνεται στην αποφυγή των νεφρικών νοσημάτων συνολικά, ενώ η δευτερογενής έχει σκοπό τον περιορισμό της εξελίξεως μετά την αρχική νεφρική βλάβη.
Ο σακχαρώδης διαβήτης και η αρτηριακή υπέρταση είναι υπεύθυνοι για περισσότερο από το 50% των περιπτώσεων ESRD. Πρόσφατες μελέτες έχουν σκοπό την ελάττωση του κινδύνου βλάβης των νεφρών από αυτές τις παθολογικές καταστάσεις και ορισμένες έχουν δείξει ήδη ενθαρυντικά αποτελέσματα.

Η εξέλιξη της διαβητικής νεφροπάθειας επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Οι παράγοντες αυτοί μπορεί να είναι γενετικοί, να σχετίζονται με επίκτητες καταστάσεις ή να έχουν σχέση με τον τρόπο ζωής του ασθενούς και την ικανότητα του να ελέγχει ικανοποιητικά την νόσο. Οι γενετικοί παράγοντες που φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη σημασία συμπεριλαμβάνουν το οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου, το οικογενειακό ιστορικό αρτηριακής υπερτάσεως και την πιθανότητα κάποιοι ασθενείς πράγματι να κληρονομούν την αντίσταση στην ινσουλίνη. Μεταξύ των επίκτητων καταστάσεων, η αρτηριακή υπέρταση φαίνεται να έχει πρωτεύοντα ρόλο. Ο έλεγχος του σακχάρου αίματος έχει ουσιαστική σημασία για την ανάπτυξη και την εξέλιξη της διαβητικής νεφροπάθειας στα πρώιμα στάδια της νόσου ενώ σπουδαίο ρόλο φαίνεται να έχει η μείωση των πρωτεϊνών της τροφής.

Η θεραπεία της διαβητικής νεφροπάθειας εξακολουθεί να είναι σχετικά περιορισμένη. Εν τούτοις, οι τρεις προαναφερθείσες θεραπευτικές δυνατότητες (έλεγχος σακχάρου αίματος, ρύθμιση αρτηριακής πιέσεως, μείωση των πρωτεϊνών της τροφής) υπόσχονται πολλά στην πρόληψη ή τουλάχιστον την παράταση της φυσικής πορείας της νόσου.
Η αρτηριακή υπέρταση δεν είναι νόσος αυτή καθεαυτή αλλά είναι ίσως ο ισχυρότερος γνωστός παράγοντας κινδύνου για αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και καριδαγγειακή νόσο. Η αρτηριακή υπέρταση είναι, επίσης, παράγοντας κινδύνου για νεφρική νόσο αλλά, με εξαίρεση την κακοήθη υπέρταση, ο κίνδυνος είναι αρκετά μικρότερος. Αν και η ανάπτυξη της αρτηριακής υπερτάσεως επηρεάζεται σημαντικά από γενετικές παραμέτρους, μεγάλη επίδραση ασκούν επίκτητες καταστάσεις που συμπεριλαμβάνουν την παχυσαρκία, την κατανάλωση οινοπνεύματος, την καθιστική ζωή, την κατανάλωση άλατος και άλλων ηλεκτρολυτών. Κάθε μία από αυτές τις παραμέτρους έχει μελετηθεί ξεχωριστά στην θεραπεία και στην πρόληψη της αρτηριακής υπερτάσεως. Τα αποτελέσματα αυτών των μελετών κυμαίνονται αλλά ίσως υπόσχονται πολλά, αφού ακόμα και μια μικρή μείωση της αρτηριακής πιέσεως μπορεί να αντιπροσωπεύει ένα μεγάλο κοινωνικό όφελος. Πρόσφατες μελέτες υποδεικνύουν ότι η αντιυπερτασική θεραπεία, και ιδιαίτερα ορισμένοι θεραπευτικοί
παράγοντες, μειώνουν τον κίνδυνο εξελίξεως της νεφρικής βλάβης.

Σε ότι αφορά τις πρωτοπαθείς σπειραματονεφρίτιδες, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο κύριος συντελεστής του περιορισμού των θεραπευτικών εξελίξεων σε αυτό τον τομέα είναι η αδυναμία μας να κατανοήσουμε τους αιτιολογικούς παράγοντες των διαφόρων νόσων του σπειράματος. Έτσι, η αναγνώριση των αιτιολογικών παραγόντων που ευθύνονται για κάθε μία από τις συγκεκριμμένες σπειραματικές βλάβες θα είναι το προαπαιτούμενο για την ειδική θεραπεία στο μέλλον. Ευτυχώς όλες οι ενδείξεις οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η αναγνώριση των αιτιολογικών παραγόντων θα επιτευχθεί στο εγγυές μέλλον.
Η άλλη πιθανή λύση για την μείωση της δεξαμενής (επιπολασμός) των ασθενών με ESRD είναι η σημαντική αύξηση του αριθμού των νεφρικών μεταμοσχεύσεων. Τα πρώτα χρόνια μόνο ζώντες συγγενείς και πτωματικοί δότες ήταν αποδεκτοί.

Τελικά ο ιατρικός κόσμος υπεχώρησε στις κοινωνικοοικονομικές πιέσεις και απεδέχθη τα μοσχεύματα από μη συγγενείς ζώντες δότες με αποτέλεσμα την παρενέργεια της εμπορευματοποιήσεως της δωρεάς οργάνων. Η μεγάλη φτώχεια στις αναπτυσσόμενες χώρες και το συνεχώς αυξανόμενο ποσοστό επιτυχών, μεταμοσχεύσεων μετά την ανακάλυψη της κυκλοσπορίνης συνέβαλαν, επίσης, στην εμπορευματοποίηση των προς μεταμόσχευσιν νεφρών, μια ανήθικη πρακτική που πρέπει να σταματήσει. Ουσιαστική ανακούφιση μπορεί να προκύψει εάν γίνει πραγματικότητα η ξενομεταμόσχευση με την μείωση των αντιδράσεων του ανοσοποιητικού συστήματος και την βελτίωση της ανοσοκατασταλτικής αγωγής.
Φθάνοντας στο κατώφλι του 21ου αιώνος και παρά τις σημαντικές προόδους της ιατρικής και της νεφρολογίας ειδικότερα δεν μπορεί παρά να υπάρχουν σημαντικοί προβληματισμοί για το πού πάμε και τί πετύχαμε αφού: στις περισσότερες χώρες του κόσμου η μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών με ESRD πεθαίνει αβοήθητη ενώ για κάποιους η προσφορά ζωής με την δωρεά οργάνων έγινε είδος εμπορίου.