Μεταμόσχευση Νεφρού από Συζύγους και άλλους μη Συγγενείς Ζώντες Δότες
(11 Οκτωβρίου 1995)

Η νεφρική μεταμόσχευση είναι η θεραπεία εκλογής για τους ασθενείς σε τελικό στάδιο χρονίας νεφρικής ανεπαρκείας. Εν τούτοις, η μεγάλη έλλειψη πτωματικών νεφρών έχει εμποδίσει την ευρεία διάδοση αυτής της θεραπευτικής μεθόδου και αυτό είναι ίσως το σοβαρότερο εμπόδιο που αντιμετωπίζει σήμερα η νεφρική μεταμόσχευση. Ετσι, οι ιατροί χρησιμοποιούν μοσχεύματα από δότες που μπορεί να έχουν ξεπεράσει τα όρια των προδιαγραφών λόγω μεγάλης ηλικίας ή αγγειακής νόσου. Η χρήση αυτών των μοσχευμάτων αυξάνει τις πιθανότητες καθυστερημένης λειτουργίας του νεφρού και χειρότερης μακροπρόθεσμης έκβασης της νεφρικής μεταμόσχευσης.

Αν και οι περισσότερες μεταμοσχεύσεις στις ανεπτυγμένες χώρες γίνονται με την χρήση πτωματικών μοσχευμάτων, οι ζώντες συγγενείς δότες αποτελούν μια σημαντική πηγή νεφρών. Υπάρχει, όμως, μία μεγάλη διακύμανση στις διάφορες χώρες. Για παράδειγμα: ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής το 27% των μεταμοσχευμένων νεφρών προέρχεται από ζώντες συγγενείς δότες, στην Γαλλία το ποσοστό αυτό φθάνει μόλις το 4%. Η έλλειψη των μοσχευμάτων φαίνεται χαρακτηριστικά στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής όπου ο αριθμός των ατόμων που περιμένουν για νεφρική μεταμόσχευση αυξήθηκε από 17.938 ασθενείς το 1990 σε 24.973 στις 31 Δεκεμβρίου 1993. Ο αριθμός των πτωματικών δοτών το 1990 ήταν 4.152 και παρέμεινε έκτοτε σχεδόν σταθερός. Ετσι, είναι σαφές ότι εάν δεν αυξηθεί ο αριθμός των νεφρικών μοσχευμάτων
πτωματικών ή από άλλη πηγή η λίστα των ασθενών και ο μέσος χρόνος αναμονής θα αυξάνονται με την πάροδο των ετών.
Σύμφωνα με τις υπάρχουσες εκτιμήσεις, μόνο το 50% περίπου του γενικού πληθυσμού επιθυμεί να γίνει δωρητής οργάνων ή συναινεί στη δωρεά συγγενών του. Ο αλτρουισμός και όχι το κέρδος πρέπει να είναι το βασικό και μόνο αποδεκτό κίνητρο για την δωρεά οργάνων. Όμως, οι μεταμοσχεύσεις νεφρών από άτομα ηου σχετίζονται με τους δέκτες συναισθηματικά και όχι με δεσμούς αίματος είναι σπάνιες. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν ενδείξεις, για απροσδόκητα υψηλό ποσοστό επιβιώσεως των νεφρικών μοσχευμάτων από συζύγους και άλλους μη συγγενείς δότες σε ασθενείς με τελικό στάδιο χρονίας νεφρικής ανεπάρκειας.

Σε πρόσφατη μελέτη από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής παρουσιάζονται τα αποτελέσματα νεφρικών μεταμοσχεύσεων από μη συγγενείς ζώντες δότες σε 97 μεταμοσχευτικά κέντρα. Η τριετής επιβίωση ήταν 85% για τους νεφρούς από 368 συζύγους, 81% για τους νεφρούς από 129 ζώντες μη συγγενείς δότες, 82% για τους νεφρούς από 3.368 γονείς και 70% για 43.341 πτωματικούς νεφρούς.
Η τριετής επιβίωση των μοσχευμάτων από την γυναίκα στον άνδρα ήταν 87%, όμοια με την επιβίωση από τον άνδρα στην γυναίκα, εφ'όσον αυτή δεν υπήρξε ποτέ έγκυος. Εάν η σύζυγος είχε στο παρελθόν εγκυμοσύνη, τότε η τριετής επιβίωση των μοσχευμάτων ήταν μόνο 76%. Τα αποτελέσματα αυτά είναι ιδιαίτερα σημαντικά, αφού η τριετής επίβίωση των μοσχευμάτων που προέρχονταν από διδύμρυς με πλήρη HLA ιστοσυμβατότητα ήταν 90%.
Βεβαίως, η σύγκριση των αποτελεσμάτων περιπλέκεται από διάφορες παραμέτρους που συμπεριλαμβάνουν μεταξύ των άλλων, και το έτος μεταμοσχεύσεως. Πάντως τα σπουδαία αυτά αποτελέσματα έχουν ιδιαίτερη σημασία στην προσπάθεια κατανοήσεως των παραγόντων που επηρεάζουν την επιβίωση του μοσχεύματος. Επιπλέον δε, ασκούν πίεση στην ιατρική κοινότητα για να μελετήσει την ορθότητα της νεφρικής μεταμοσχεύσεως από συναισθηματικά και γενετικά σχετιζόμενους δότες.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ιστοσυμβατότητα HLA επηρέαζει θετικά τα αποτελέσματα των πτωματικών μεταμοσχεύσεων νεφρού. Ομως, όπως αναφέρουν οι Αμερικάνοι επιστήμονες στην μελέτη τους, αν και η ιστοσυμβατότητα καθόριζε τα αποτελέσματα σε κάθε υποομάδα που μελετήθηκε, νεφροί από ζώντες μη συγγενείς δότες με πλήρη ασυμβατότητα ή πενιχρή συμβατότητα λειτούργησαν τόσο καλά όσο και νεφροί από ιστοσυμβατούς πτωματικούς δότες ή ζώντες συγγενείς δότες με απλότυπική ταυτότητα στην πρώτη μεταμόσχευση. Επιπλέον, οι διαφορές στην επιβίωση μεταξύ των μοσχευμάτων από διδύμους με πλ'ήρη ιστοσυμβατότητα (90%),ζώντες μη συγγενείς δότες (συζύγους 85%) και από γονείς (81%) ήταν μικρές τα τρία χρόνια , υποδεικνύοντας ότι τα μοσχεύματα από ζώντες μη συγγενείς δότες επιβιώνουν εξ ίσου καλά με τα μοσχεύματα από συγγενείς, παρά την χειρότερη συμβατότητα.

Η μικρότερη περίοδος της νεφρικής ισχαιμίας δεν φαίνεται να εξηγεί τα καλύτερα αποτελέσματα στους δέκτες μοσχευμάτων από ζώντες μη συγγενείς δότες, όμως οι διαφορές στην επιβίωση μεταξύ νεφρών ααό ζώντες και πτωματικούς δότες μειώνονται όταν εξαιρεθούν οι νεφροί με καθυστερημένη λειτουργία. Αυτό υποδεικνύει ότι υπεύθυνες για την καθυστερημένη λειτουργία των πτωματικών νεφρών στις περισσότερες περιπτώσεις είναι η δυσλειτουργία του οργάνου πριν την αφαίρεσή του ή μια αδιάγνωστη προϋπάρχουσα νόσος. Πάντως, σύμφωνα με την γνώμη των Αμερικανών επιστημόνων, τα υψηλά ποσοστά επιβιώσεως των νεφρών από συζύγους και άλλους μη συγγενείς δότες αποδίδονται στο γεγονός ότι αυτά τα μοσχεύματα ήταν απολύτως υγιή.
Θα πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι οι μεταμοσχεύσεις νεφρών από συζύγους δεν έχουν γίνει ευρέως αποδεκτές και σε ορισμένες χώρες, όπως η Γαλλία, έχουν απαγορευθεί με νόμο. Σε κάθε περίπτωση, δεν πρέπει εκ των προτέρων να απορρίψουμε τις νεφρικές μεταμοσχεύσεις από συζύγους και άλλους μη συγγενείς ζώντες δότες αφού είναι δυνατόν να συμβάλουν σε σημαντικό βαθμό στην μείωση της ελλείψεως μοσχευμάτων. Βεβαίως πάντα με την προϋπόθεση ότι ο αλτρουισμός θα είναι το κίνητρο.