Η επίπτωση και η θνησιμότητα του μελανώματος έχει αυξηθεί πρόσφατα σε πολλές περιοχές σε όλο τον κόσμο. Αναμένονται δε ακόμα υψηλότερα ποσοστά ως αποτέλεσμα της μείωσης του όζοντος της στρατόσφαιρας. Σε πολλές χώρες αναπτύσσοναι προγράμματα πρόληψης του μελανώματος. Για παράδειγμα, στη Μεγάλη Βρετανία ο έλεγχος του καρκίνου του δέρματος, συμπεριλαμβανομένου του μελανώματος, είναι ένας από τους στόχους του κυβερνητικού προγράμματος για την βελτίωση της υγείας. Οι κύριοι στόχοι του προγράμματος, το οποίο ανακοινώθηκε πριν δύο χρόνια, είναι η στεφανιαία νόσος και το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, διάφοροι καρκίνοι, ψυχικές παθήσεις, το AIDS και η σεξουαλική υγεία και τα ατυχήματα.
Στους διάφορους καρκίνους αναφέρονται η μείωση του ποσοστού των θανάτων από καρκίνο του μαστού, η μείωση της επίπτωσης του καρκίνου ταυ τραχήλου της μήτρας, η μείωση ταυ ποσοστού των θανάτων από καρκίνο του πνεύμονας και η διακοπή της σταθερής αύξησης της επίπτωσης του καρκίνου του δέρματος.

Η πρόληψη των νόσων βασίζεται στην γνώση της αιτιολογίας τους αλλά και στην γνώση πρακτικών και φθηνών τρόπων αποφυγής της αιτίας ή παρεμπόδισης της δράσης της. Οι περισσότεροι αποδίδουν την αύξηση της επίπτωσης του μελανώματος στις αλλαγές, κοινωνικές και συμπεριφοράς, του τελευταίου αιώνα οι οποίες έχουν σαν αποτέλεσμα αυξημένη έκθεση στο ηλιακό φως. Η μόδα της ηλιοθεραπείας σε συνδυασμό με την κάλυψη μικρότερου μέρους της επιφάνειας του σώματος οδήγησε μεγάλο αριθμό ατόμων σε αρκετά μεγάλη έκθεση στο ηλιακό φως και προκάλεσε ηλιακά εγκαύματα.
Έκθεση στο ηλιακό φως η οποία είναι ικανή να προκαλέσει έγκαυμα, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία, έχει γίνει στόχος των περισσότερων επιμορφωτικών προγραμμάτων, ως το κύριο μεταβλητό στοιχείο της διαδικασίας η οποία οδηγεί στο μελάνωμα σε άτομα τα οποία έχουν προδιάθεση να το αναπτύξουν. Αλλά πόσο ισχυρά είναι τα στοιχεία ότι η έκθεση η οποία είναι ικανή να προκαλέσει ηλιακό έγκαυμα είναι παράγοντας κινδύνου για μελάνωμα;

Τα επιδημιολογικά στοιχεία τα οποία συνδέουν το ηλιακό έγκαυμα με το μελάνωμα είναι περίπλοκα. Κατά την διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, περισσότερες από δώδεκα μελέτες έχουν συγκρίνει τα ιστορικά ηλιακών εγκαυμάτων ασθενών με μελάνωμα και ομάδων ελέγχου. Λόγω των σημαντικών παραλλαγών στο σχεδιασμό και την μεθοδολογία και τις διαφορές στον ορισμό του ηλιακού εγκαύματος είναι δύσκολο να εκτιμηθεί αντικειμενικά ο κίνδυνος με βάση αυτές τις μελέτες. Επιπλέον, τα προβλήματα της προκατάληψης και της κακής ταξινόμησης της έκθεσης στον ήλιο, εγγενή στις αναδρομικές μελέτες, απαιτούν προσεκτική ερμηνεία των αποτελεσμάτων.
Έξι μεγάλες μελέτες οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στην Αυστραλία, την Ευρώπη και την Βόρειο Αμερική έδωσαν τα περισσότερο πλήρη συγκρινόμενα στοιχεία για το ηλιακό έγκαυμα και το μελάνωμα. Ο σχετικός κίνδυνος για το μελάνωμα στα άτομα τα οποία ανάφεραν συχνά ηλιακά εγκαύματα κατά την διάρκεια της ζωής τους ήταν διπλάσιος με τριπλάσιος στις πέντε από τις έξι μελέτες (δεν υπήρχαν διαθέσιμα βασικά στοιχεία στή μία μελέτη). Ο σχετικός κίνδυνος μετά την διόρθωση ήταν το λιγότερο σταθερός αλλά αυτό εξαρτάτο από την επιλογή των παραγόντων οι οποίοι θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σύγχυση και οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν στην τελική ανάλυση.
Αυτές οι μελέτες υποδηλώνουν σχέση μεταξύ των ηλιακών εγκαυμάτων και του μελανώματος, αλλά η αύξηση του κινδύνου είναι μετρία. Αυτό το οποίο δεν μπορεί να εξακριβωθεί από αυτές τις μελέτες είναι αν η αναδρομική καταγραφή των ηλιακών εγκαυμάτων είναι μόνο ένας δείκτης άλλων σημαντικών, αλλά ξεχασμένων, εκθέσεων στο ηλιακό φως. Έτσι η σχέση μπορεί να αντανακλά βαρειές εκθέσεις γενικά οι οποίες δεν προκαλούν απαραίτητα ηλιακό έγκαυμα. Επίσης, δεν μπορεί να αποκλεισθεί η πιθανότητα μιας μεγαλύτερης αναφοράς ηλιακών εγκαυμάτων από άτομα με μελάνωμα σε σύγκριση με τις ομάδες ελέγχου.

Ένα άλλο σημαντικό ερώτημα είναι εάν ο κίνδυνος ο οποίος συνδέεται με το ηλιακό έγκαυμα είναι σταθερός σε όλη την διάρκεια της ζωής ή εάν υπάρχει μια κρίσιμη περίοδος κατά την διάρκεια της οποίας η έκθεση στον ήλιο είναι περισσότερο βλαβερή. Στην Ιταλία έχει αναφερθεί πενταπλάσια αύξηση του κινδύνου ο οποίος συνδέεται με το ηλιακό έγκαυμα στην παιδική ηλικία μετά τον έλεγχο για επεισόδια ηλιακού εγκαύματος αργότερα στη ζωή. Σημαντική αύξηση του κινδύνου του σχετιζομένου με ηλιακό έγκαυμα κατά την παιδική ηλικία έχει επίσης αναφερθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αγγλία και τη Δανία. Από την άλλη πλευρά μια μελέτη από τη Σκωτία υποδηλώνει ότι το ηλιακό έγκαυμα κατά την ενήλικο ζωή μπορεί επίσης να είναι παράγων ο οποίος συνεισφέρει.
Δεν μπορεί κανείς με αυτά τα στοιχεία να καθορίσει αν η εξήγηση είναι μία σαφής και αυστηρά σχετιζόμενη με την ηλικία ευαισθησία στο ηλιακό φως κατά την παιδική ηλικία ή μία διαφορά στην δόση. Τα στοιχεία αυτά πάντως ενισχύουν την άποψη ότι πρέπει να συνιστάται μειωμένη έκθεση στο ηλιακό φως, το ικανό να προκαλέσει έγκαυμα, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία.