Οι συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία σχετίζονται άμεσα με την συνολική ποσότητα που καταναλίσκει ο καπνιστής αλλά και την ατομική ευαισθησία στις διάφορες χημικές ουσίες που περιέχει ο καπνός. Συνολικά περίπου 2.000 διαφορετικά συστατικά περιέχονται στον καπνό είτε σε μορφή αερίων ή σε μορφή σωματιδίων. Τα αέρια περιλαμβάνουν μονοξείδιο του άνθρακος, διοξείδιο του άνθρακος, οξείδια του αζώτου, παράγωγα του θείου, υδρογονάνθρακες κ.ά. ενώ τα σωματίδια περιέχουν νικοτίνη και πίσσα που αποτελείται κυρίως από πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάθρακες. Η καρκινογεννετική ικανότητα του καπνού γενικά αποδίδεται στα συστατικά της πίσσας ενώ η νικοτίνη προκαλεί ψυχική και σωματική εξάρτηση.
Οι συνέπειες του καπνίσματος στον πνεύμονα περιλαμβάνουν χρόνια βρογχίτιδα με ή χωρίς απόφραξη των αναπνευστικών οδών, πνευμονικό εμφύσημα, βρογχογενές καρκίνωμα (περίπου το 90% όλων των καρκίνων του πνεύμονα σχετίζεται με το κάπνισμα) και μειωμένη αντίσταση στις λοιμώξεις του αναπνευστικού. Ενώ οι μη πνευμονικές συνέπειες του καπνίσματος περιλαμβάνουν στεφανιαία νόσο, περιφερική αγγειοπάθεια, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, μη πνευμονικά νεοπλάσματα (καρκίνο των χειλέων, του στόματος, του φάρυγγα, του λάρυγγα και του οισοφάγου), γαστρεντερικά νοσήματα, επιπλοκές στην κύηση και την υγεία του βρέφους, αλλεργικές και ανοσολογικές διαταραχές, ανωμαλίες στον μεταβολισμό των φαρμάκων, την θρέψη και τις διαγνωστικές εξετάσεις.

Οι καπνιστές παρουσιάζουν αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα και το ένα τρίτο των θανάτων από στεφανιαία νόσο και καρκίνο αποδίδεται στο κάπνισμα. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι η επιπλέον θνησιμότητα λόγω του καπνίσματος στις Ηνωμένες Πολιτείες ξεπερνά τις 350.000 το χρόνο. Το κάπνισμα αναγνωρίζεται σαν παράγοντας κινδύνου για κατάγματα της σπονδυλικής στήλης, του καρπού και του ισχίου. Υπάρχουν ενδείξεις ότι υφίσταται αρνητική σχέση μεταξύ του καπνίσματος και της οστικής πυκνότητας. Σε πρόσφατη μελέτη 41 ζευγαριών διδύμων γυναικών, ηλικίας 27 μέχρι 73 ετών, με διαφορά στο κάπνισμα, βρέθηκε ότι οι γυναίκες που καπνίζουν ένα πακέτο τσιγάρα την ημέρα, στην ενήλικο ζωή τους, έχουν κατά την εμμηνόπαυση έλλειμα στην οστική πυκνότητα 5 με 10 τα εκατό, το οποίο είναι ικανό να αυξήσει τον κίνδυνο καταγμάτων. Η οστική πυκνότητα στις γυναίκες που κάπνιζαν ή κάπνιζαν περισσότερο βαριά, ήταν σημαντικά χαμηλότερη από ότι στις δίδυμες αδελφές τους, και το ζευγάρια με τις μεγαλύτερες διαφορές στο κάπνισμα είχαν τις μεγαλύτερες διαφορές στην οστική πυκνότητα. Δύο σοβαρά ερωτήματα προκύπτουν από αυτά τα ευρήματα.
Πρώτον, πώς μειώνει το κάπνισμα την οστική μάζα του σκελετού;
Δεύτερον, τι αλλαγές στη συχνότητα των καταγμάτων μπορεί να συμβούν, με δεδομένη τη δράση του καπνίσματος στο σκελετό και την αυξανόμενη χρήση του καπνού από τις νέες γυναίκες;

πίσω στις "Αμφισβητήσεις"

Λόγω της ισχυρής σχέσης της αναπαραγωγικής λειτουργίας και της πυκνότητας και μάζας του οστού στις γυναίκες, η αλλοίωση αυτής της σχέσης, είναι ο πρώτος υποψήφιος για να εξηγήσει τη δηλητηριώδη δράση του καπνίσματος στον σκελετό. Υπάρχουν ενδείξεις, μειωμένης συγκέντρωσης των βιολογικά δραστικών οιστρογόνων στο αίμα γυναικών, σε αναπαραγωγική ηλικία, που καπνίζουν, γεγονός το οποίο θα μπορούσε να συμβάλλει στη μειωμένη οστική μάζα αυτών των ατόμων. Επίσης, η σπονδυλική στήλη και το καρπιαίο άκρο της κερκίδας, προσβάλλονται σοβαρότερα από το κάπνισμα, όπως θα αναμενόταν εάν η κυρία δράση του καπνίσματος είχε σχέση με τη διαθεσιμότητα ή τον μεταβολισμό των οιστρογόνων. Ακόμα, οι γυναίκες που καπνίζουν έχουν εμμηνόπαυση ένα με δύο χρόνια νωρίτερα και χάνουν οστούν ταχύτερα, τα πρώτα χρόνια της εμμηνόπαυσης, από ότι αυτές που δεν καπνίζουν. Εντούτοις φαίνεται ότι τα οιστρογόνα είναι λιγότερο αποτελεσματικά στην προστασία από τα κατάγματα σπς γυναίκες που καπνίζουν, από ότι στις γυναίκες που δεν καπνίζουν.

Επιπλέον των ισχυρών ενδείξεων της επηρεασμένης αναπαραγωγικής λειτουργίας και οστικής μάζας στις γυναίκες, το κάπνισμα μπορεί να έχει και άλλες επιδράσεις στον σκελετό. Η απώλεια του οστού επιταχύνεται στους μεσήλικες άνδρες που καπνίζουν, όπως και στις γυναίκες, και έτσι, η ταχεία απώλεια του οστού, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καταγμάτων της σπονδυλικής στήλης, ανεξάρτητα από τη δράση της μειωμένης οστικής μάζας. Μελέτη σε δίδυμους άνδρες, που είχαν διαφορές στο κάπνισμα, έδειξε ότι αυτοί που κάπνιζαν ένα πακέτο τσιγάρα την ημέρα είχαν διπλάσια απώλεια οστού σε σύγκριση με τους μη καπνιστές σε μια περίοδο 16 ετών. Ακόμα, άλλη μελέτη σε καπνιστές και των δύο φύλων, έδειξε αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων του ισχίου. Μειωμένα επίπεδα δραστικών γεννητικών ορμονών θα μπορούσαν να ευθύνονται σε ένα βαθμό στους άνδρες, όπως και στις γυναίκες, για τον αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης στους καπνιστές. Υπάρχουν και άλλοι πιθανοί μηχανισμοί με τους οποίους το κάπνισμα θα μπορούσε να προκαλέσει βλάβη στον σκελετό. Οι καπνιστές έχουν, περισσότερο από τέσσερις φορές, αυξημένο κίνδυνο οστεονέκρωσης της κεφαλής του μηριαίου, γεγονός το οποίο αποδεικνύει ότι το κάπνισμα μπορεί να βλάψει την αιμάτωση αυτής της περιοχής. Τέλος, το κάπνισμα μπορεί να έχει απευθείας τοξική δράση στα οστά.

Ο κίνδυνος καταγμάτων στη σπονδυλική στήλη, το ισχίο και άλλες περιοχές του σκελετού, είναι περισσότερο από διπλάσιος μεταξύ των καπνιστών και η μειωμένη σκελετική μάζα που συμβάλει σε αυτό εξαρτάται από την ποσότητα των τσιγάρων που καταναλώνει ο καπνιστής. Περισσότερες νέες γυναίκες καπνίζουν τώρα, και καπνίζουν πιο πολλά τσιγάρα, από ότι οι προηγούμενες γενιές.
Τα οιστρογόνα, η περισσότερο δραστική θεραπεία που είναι διαθέσιμη για να διατηρήσει την οστική μάζα, φαίνεται να είναι λιγότερο αποτελεσματική στις γυναίκες που καπνίζουν, από ότι σε αυτές που δεν καπνίζουν. Εάν η προοπτική μιας καμπουρισμένης σπονδυλικής στήλης ή η αναπηρία εξαιτίας κατάγματος του ισχίου, θα προκαλέσει ισχυρότερο κίνητρο για τη διακοπή του καπνίσματος, από ότι η προοπτική του καρκίνου του πνεύμονα ή η πρώιμη καρδιακή νόσος, δεν είναι γνωστό, αλλά οι γιατροί οφείλουν να αναφέρουν τη μειωμένη οστική πυκνότητα και τον αυξημένα κίνδυνο καταγμάτων, όταν συμβουλεύουν τους ασθενείς τους να διακόψουν το κάπνισμα.

πίσω στις "Αμφισβητήσεις"