Η φυματίωση είναι μία νόσος η οποία εκφράζει την δυναμική ισορροπία μεταξύ του ανθρώπου και του μυκοβακτηριδίου της φυματίωσης. Αρχικά ήταν νόσος των κατώτερων θηλαστικών και ο αιτιολογικός της παράγοντας πιθανώς προηγήθηκε της εμφάνισης του ανθρώπου στην Γη. Περίπου την περίοδο που ο άνθρωπος άρχισε να εγκαθίσταται σε χωριά και να αναπτύσσει την γεωργία έγινε σπάνια ενδημική νόσος του ανθρώπου. Η αύξηση του πληθυσμού των Ευρωπαϊκών πόλεων και η βιομηχανική επανάσταση που ακολούθησε στην Ευρώπη δημιούργησαν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την μετατροπή της από ενδημική σε επιδημική νόσο. Τα επόμενα 400 χρόνια, η νόσος εξαπλώθηκε με την οικοδόμηση της Ευρωπαικής ανάπτυξης και τον αποικισμό. Αργότερα, έφθασε στην υπό την Σαχάρα Αφρική και τα νησιά του Ειρηνικού και ακόμα πιο αργά σε άλλες περιοχές όπως η ορεινή Νέα Γουινέα.

Η επιδημία σταδιακά άρχισε να υποχωρεί στις μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες, καθώς τα ανθεκτικά άτομα επιζούσαν και πολλαπλασιάζονταν. Η φυσική ανθεκτικότητα αντικατοπτρίζεται στην ικανότητα των μακροφάγων να ελέγχουν την ενδοκυττάρια ανάπτυξη του οργανισμού. Ο ανθεκτικός ξενιστής παρουσιάζει χρόνια λοίμωξη η οποία προσβάλει κυρίως τους πνεύμονες ενώ ο πολύ ευαίσθητος ξενιστής παρουσιάσει ταχεία θανατηφόρο ασθένεια με γενικευμένη εξάπλωση της νόσου σε πολλά όργανα. Όσοι επιζήσουν της αρχικής μόλυνσης παρουσιάζουν μια άλλη μορφή ανθεκτικότητας στην αναμόλυνση η οποία βασίζεται στα ευαισθητοποιημένα Τ κύτταρα. Όταν αυτό το σύστημα έχει μερική μόνο επιτυχία, τότε ο ξενιστής γίνεται μολυσματικός και μπορεί να μεταδώσει την λοίμωξη.

Τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται αναστροφή της κάμψης της φυματίωσης. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης εξαιτίας της αύξησης της επίπτωσης της νόσου στις αναπτυσσόμενες χώρες όπου η αλληλεπίδραση της φυματίωσης και του AIDS μπορεί να είναι καταστροφική. Για παράδειγμα, στην Ζάμπια τα δύο τρίτα των ασθενών οι οποίοι έχουν διαγνωσμένη φυματίωση είναι θετικοί στον ιό του AIDS. Αλλά το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις αναπτυσσόμενες χώρες. Σε ορισμένες πόλεις της Αμερικής η συχνότητα αυξάνει ανησυχητικά και έχουν εμφανιστεί στελέχη ανθεκτικά σε πολλά αντιβιοτικά. Συνδυασμός βιολογικών και κοινωνικών παραγόντων ενοχοποιείται γι' αυτή την κατάσταση. Σε πολλές πόλεις έχει αυξηθεί ο αριθμός των ατόμων τα οποία είναι ανοσοκατεσταλμένα από λοίμωξη με τον ιό του AIDS και η επικράτηση ανθεκτικής στα φάρμακα φυματίωσης έχει αυξηθεί εξαιτίας της επιδείνωσης των κοινονικοοικονομικών συνθηκών και του συστήματος περίθαλψης. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας υπολόγισε ότι το 1990, 1,7 δισεκατομμύρια άτομα είχαν μολυνθεί με το μυκοβακτηρίδιο της Φυματίωσης, με αποτέλεσμα 8 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις κάβε χρόνο και 2,9 εκατομμύρια θανάτους.

Η πρόσφατη εξέλιξη της μοριακής τυποποίησης των μυκοβακτηριδίων της φυματίωσης επιτρέπει την παρακολούθηση της εξάπλωοης των διαφόρων στελεχών. Τα διάφορα είδη είναι γενετικά σχετικά ομοιογενή αλλά τα χρωμοσώματα των περισσοτέρων στελεχών ταυ βακτηριδίου περιέχουν μεταβλητό αριθμό αντιγράφων ενός μικρού στοιχείου του DNA το οποίο ονομάζεται IS 6110. Αυτό είναι μεταθετό στοιχείο που σημαίνει ότι έχει την ιδιότητα να παράγει αντίγραφο του εαυτού του, το οποίο μπορεί να μετακινείται σε άλλο τμήμα του χρωμοσώματος. Ο αριθμός και η θέση των αντιγράφων του IS 6110 μπορούν να απεικονιστούν με συγκεκριμμένη μέθοδο της μοριακής βιολογίας. Παρουσιάζονται σαν σειρές από λωρίδες, σε ένα ακτινογραφικό φιλμ. Ο ρυθμός με τον οποίο αλλάζει η εικόνα είναι τόσο αργός ώστε πολλαπλά δείγματα από το ίδιο άτομο ακόμα και μετά από μακρά λανθάνουσα περίοδο ή δείγματα τα οποία λαμβάνονται από κάποιον άλλο, ο οποίος έχει μολυνθεί από αυτό το άτομο, συνήθως παράγουν όμοια εικόνα.

Η τεχνολογία αυτή των δακτυλικών αποτυπωμάτων του DNA μας επιτρέπει να επιβεβαιώσουμε την μετάδοση των μυκοβακτηριδίων της φυματίωσης που είναι γνωστή ή ύποπτη από επιδημιολογικές αναλύσεις. Μπορεί όμως ακόμα να μας προσφέρει σημαντικές πληροφορίες, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να δοθούν με άλλο τρόπο.
Μια χρήσιμη εφαρμογή της είναι στο να καθορίσουμε αν μια καλλιέργεια είναι θετική ή αποτέλεσμα επιμόλυνσης. Μια δεύτερη εφαρμογή της αφορά στην αναγνώριση της έναρξης των επιδημιών.

Σε δυο πρόσφατες ερευνητικές εργασίες από το Σαν Φρανσίσκο και την Νέα Υόρκη μελετήθηκε η μετάδοση του μυκοβακτηριδίου της φυματίωσης με την χρήση της μεθόδου των δακτυλικών αποτυπωμάτων αλλά και συμβατικών επιδημιολογικών μεθόδων. Και στις δύο περιπτώσεις, η μέθοδος των δακτυλικών αποτυπωμάτων έδειξε ότι η πρόσφατη μετάδοση σε σύγκριση με την επανενεργοποίηση προϋπάρχουσας νόσου ήταν πολύ περισσότερο συχνή από ότι αναμενόταν (30% και 40% αντίστοιχα). Στην μελέτη από το Σαν Φρανσίσκο, η συμβατική μέθοδος ανίχνευσης των επαφών δεν βρήκε το 90% των περιπτώσεων που φάνηκε να σχετίζονται σύμφωνα με την ανάλυση των δακτυλικών αποτυπωμάτων. Ένα άλλο σημαντικό εύρημα ήταν ότι ένα άτομο ήταν υπεύθυνο γιά το 6% όλων των περιπτώσεων που μελετήθηκαν.
Οι δύο μελέτες απέδειξαν ότι οι κίνδυνοι από τις μολυσματικές νόσους δεν πρέπει ποτέ να αγνοούνται.