|
Doping
2002 |
 |
|
|
Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο αθλητισμός τις μέρες μας είναι το doping. Η αρχή του doping χάνεται στα βάθη των αιώνων, αφού η προσπάθεια του ανθρώπου για βελτίωση των ικανοτήτων ή των επιδόσεών του είναι συνυφασμένη με την ίδια του την ύπαρξη. Η προσπάθεια αυτή είχε αρχικά ως σκοπό τη βελτίωση της εμφάνισής του, δηλαδή να γίνει ωραιότερος, ή των πολεμικών του ικανοτήτων, δηλαδή να γίνει ισχυρότερος, και αργότερα τη βελτίωση των αθλητικών του ικανοτήτων. Η ρίζα του όρου (dop) προέρχεται από την διάλεκτο των Κάφρων της Νοτιοανατολικής Αφρικής και σήμαινε "απόσταγμα φυσικής μάλλον προέλευσης, με διεγερτικές ικανότητες το οποίο χρησιμοποιούσαν κατά την διάρκεια θρησκευτικών τελετών". Ο όρος doping, εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε αγγλικό λεξικό το 1889 για να δηλώσει "τη χορήγηση μίγματος ναρκωτικών ουσιών σε άλογα αγώνων για να έχουν καλύτερη απόδοση". Με το πέρασμα του χρόνου ο ίδιος όρος χρησιμοποιήθηκε και στους ανθρώπους. Σύμφωνα με το νόμο 2371/96 "doping, στον αθλητισμό εννοείται η χορήγηση στους αθλητές και αθλήτριες ή η χρήση από αυτούς φαρμακολογικών τάξεων ουσιών ή μεθόδων doping.
Φαρμακολογικές τάξεις ουσιών ή μέθοδοι doping, εννοούνται, αυτές οι τάξεις των ουσιών η των μεθόδων doping, που απαγορεύονται από τους σχετικούς διεθνείς αθλητικούς οργανισμούς και εμφανίζονται σε καταλόγους οι οποίοι έχουν εγκριθεί από την Επιτροπή ελέγχου...". Για πρώτη φορά αναφέρεται χρήση "διεγερτικών ουσιών" από τους Μπέρσεκερς της νορβηγικής μυθολογίας. Στην Δυτική Αφρική παλαιά χρησιμοποιούσαν διάφορες ουσίες κατά την διάρκεια συναγωνισμού στην πεζοπορία και το τρέξιμο. Στην Αρχαία Ελλάδα οι γνωστοί "παιδοτρίβαι" και οι "διαιτητικές συνταγές" τους θεωρούνταν απαραίτητα βοηθήματα των αθλητών.
Η κατάχρηση
και η κακή χρήση διαφόρων ουσιών με σημαντικές διακυμάνσεις και υπερβολές
που οφείλονταν στις ειδικές συνθήκες της κάθε εποχής, συνεχίστηκε μέχρι
και το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα, όταν καταγράφηκαν οι πρώτες επιβεβαιωμένες
περιπτώσεις doping.
Ο πρώτος επιβεβαιωμένος θάνατος αθλητή σχετιζόμενος με λήψη φαρμακευτικών
ουσιών αφορούσε τον Άγγλο ποδηλάτη Λίντον οποίος το 1886 στην κούρσα
Μπορντώ-Παρίσι, είχε ντοπαριστεί με εφεδρίνη από τον προπονητή του,
που ήταν συγχρόνως και κατασκευαστής ποδηλάτων.
Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) ασχολήθηκε για πρώτη φορά με το doping
το 1938 και το καταδίκασε θεωρητικά χωρίς όμως να λάβει συγκεκριμένα
μέτρα.
Οι πρώτοι υποτυπώδεις έλεγχοι αναφέρονται το 1952 στους Ολυμπιακούς αγώνες του Ελσίνκι και περιλάμβαναν τον έλεγχο της τροφής και του ρουχισμού των αθλητών. Τα πρώτα αυστηρά μέτρα κατά του doping λαμβάνονται στην Αυστρία το 1962, ενώ το 1963 ομάδα πραγματογνωμόνων του Συμβουλίου της Ευρώπης δίδει τον πρώτο επίσημο ορισμό και συντάσσει τον πρώτο κατάλογο απαγορευμένων ουσιών. Το 1967 επανιδρύεται η Υγειονομική Επιτροπή της ΔΟΕ και το 1968 πραγματοποιούνται οι πρώτες εξετάσεις ρουτίνας κατά του doping στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Γκρενόμπλ και του Μεξικό. Είναι ιδιαίτερα σημαντικές οι αλλαγές που έχουν παρατηρηθεί στην χρήση των απαγορευμένων ουσιών τα τελευταία χρόνια.
Έτσι, κυρίαρχη θέση έχουν πλέον οι αναβολικοί παράγοντες και οι πεπτιδικές ορμόνες οι μιμητικές ουσίες και τα ανάλογά τους, γεγονός που οδήγησε στην καθιέρωση των εκτός αγώνων ελέγχων αφού η δράση των ουσιών αυτών διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο πλέον πρόσφατος κατάλογος απαγορευμένων ουσιών και απαγορευμένων μεθόδων (Σεπτέμβριος 2001-Δεκέμβριος 2002) διαιρείται σε τρία τμήματα. Το πρώτο περιλαμβάνει τις απαγορευμένες κατηγορίες ουσιών, το δεύτερο τις απαγορευμένες μεθόδους και το τρίτο τις κατηγορίες των ουσιών που απαγορεύονται σε ορισμένες περιπτώσεις. Οι απαγορευμένες κατηγορίες ουσιών είναι τα διεγερτικά, τα ναρκωτικά, οι αναβολικοί παράγοντες, τα διουρητικά και οι πεπτιδικές ορμόνες, οι μιμητικές ουσίες και τα ανάλογά τους. Στις απαγορευμένες μεθόδους αναφέρονται το doping με αίμα η χορήγηση τεχνητών μεταφορέων οξυγόνου ή ουσιών που αυξάνουν τον όγκο του πλάσματος και οι φαρμακολογικοί, χημικοί και φυσικοί χειρισμοί. Στις κατηγορίες των ουσιών που απαγορεύονται σε ορισμένες περιπτώσεις αναφέρονται το οινόπνευμα, τα κανναβινοειδή, τα τοπικά αναισθητικά τα γλυκοκορτικοειδή και οι βήτα-αποκλειστές. Η ΔΟΕ προχώρησε στη σύσταοη ενός νέου ανεξάρτητου διεθνούς οργάνου κατά του doping (WADA) το οποίο και δημιουργήθηκε τον Νοέμβριο του ίδιου έτους. Επίσης, υιοθετήθηκε το κείμενο του "Κώδικα κατά του doping του Ολυμπιακού Κινήματος" το οποίο τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2000.
Η ορθότερη
ίσως μέθοδος για την αντιμετώπιση του προβλήματος doping φαίνεται να
είναι η έγκαιρη και σωστή εκπαίδευση και ενημέρωση. Σ' αυτόν τον αγώνα
η Ελληνική Ομοσπονδία Άρσης Βαρών είναι πρωτοπόρος. Έτσι, εκτός από
τους τακτικούς και έκτακτους ελέγχους, διοργανώνει ομιλίες, σεμινάρια
και ενημερωτικές συζητήσεις, στηρίζοντας την πρόληψη που αποτελεί και
τον ακρογωνιαίο λίθο για την αντιμετώπιση του προβλήματος doping.