Η συχνότητα των καρκίνων του δέρματος (μελάνωμα ή όχι) έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια σε πολλές χώρες και μπορεί να αυξηθεί ακόμη περισσότερο στο μέλλον από την μείωση του όζοντος. Πολλές υγιειονομικές υπηρεσίες έχουν ξεκινήσει προγράμματα πρωτογενούς πρόληψης συνιστώντας την τακτική χρήση αντιηλιακών τα οποία απορροφούν την υπεριώδη ακτινοβολία. Τα αντιηλιακά μειώνουν την συχνότητα των νεοπλασμάτων που προκαλούνται πειραματικά σε ζώα τα οποία έχουν εκτεθεί σε υπεριώδη ακτινοβολία. Παρά το γεγονός ότι τα αντιηλιακά είναι διαθέσιμα και συνιστώνται ευρέως για την πρόληψη του καρκίνου του δέρματος, δεν έχει αποδειχθεί ότι η χρήση τους έχει επίδραση στην συχνότητα του καρκίνου του δέρματος (μελάνωμα ή όχι) στον άνθρωπο.
Οι ακτινικές υπερκερατώσεις είναι παράγοντες κινδύνου για βασικοκυτταρικό καρκίνωμα και μελάνωμα και είναι πρόδρομοι του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος (αν και η αναλογία της κακοήθους εξαλλαγής είναι μικρή). Μπορεί δε να εξαφανίζονται αυτόματα,ιδιαίτερα σε άτομα τα οποία μειώνουν την έκθεση τους στην ηλιακή ακτινοβολία.

Πρόσφατα, ερευνητές από την Αυστραλία απέδειξαν ότι η καθημερινή χρήση αντιηλιακών με υψηλό συντελεστή ηλιακής προστασίας μειώνει τον αριθμό των νέων προκαρκινικών ακτινικών υπερκερατώσεων και αυξάνει την αναλογία των υφέσεων των προϋπάρχουσων ακτινικών υπερκερατώσεων σε άτομα με υψηλό κίνδυνο για καρκίνο του δέρματος. Συνολικά 431 άτομα με σημαντική δερματική βλάβη η οποία είχε προκληθεί από τον ήλιο και μέση ηλικία 63 ετών ολοκλήρωσαν την μελέτη.
Μετά από επτά μήνες,τα άτομα τα οποία χρησιμοποίησαν αντιηλιακό είχαν κατά μέσο όρο, καθαρή απώλεια μίας υπερκεράτωαης, ενώ τα άτομα τα οποία χρησιμοποίησαν τον φορέα χωρίς δραστική ουσία είχαν, κατά μέσο όρο, αποκτήσει περίπου μία υπερκεράτωση. Η διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων είναι μεν μικρή αλλά στατιστικά σημαντική. Επιπλέον, μεταξύ των ατόμων τα οποία χρησιμοποίησαν το αντιηλιακό, ο αριθμός των νέων υπερκερατώσεων ήταν αντιστρόφως ανάλογος της ποσότητας του αντιηλιακού που χρησιμοποιήθηκε, αποδεικνύοντας μία δοσοεξαρτώμενη καμπύλη για την προστατευτική δράση. Αυτή η δράση των αντιηλιακών ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακή αφού, σύμφωνα με τις οδηγίες των γιατρών, όλα τα άτομα συμμορφώθηκαν ιδιαίτερα στην αποφυγή του ήλιου (επιπλέον της χρήσης κρέμας)ώστε λιγότεροι από τους μισούς και στις δύο ομάδες υπολόγισαν σωστά αν χρησιμοποιούσαν ή όχι δραστικό αντιηλιακό κατά την διάρκεια της μελέτης. Η ευεργετική δράση της τακτικής χρήσης αντιηλιακών σε άτομα με μεγάλη έκθεση στον ήλιο πιθανώς να ήταν μεγαλύτερη.

Αυτή η μελέτη στέλνει ένα θετικό μήνυμα σε αυτούς οι οποίοι ενδιαφέρονται για την επιδημιολογία του καρκίνου του δέρματος μεταξύ των λευκών ατόμων σε όλο τον κόσμο,όπως επίσης και σε αυτούς οι οποίοι ενδιαφέρονται για την πρόληψη του καρκίνου γενικώτερα. Μια απλή παρέμβαση για σχετικά μικρό χρονικό διάστημα, φάνηκε να μειώνει τον κίνδυνο για καρκίνο, τουλάχιστον όπως μετρήθηκε με την σμίκρυνση ή την εξαφάνίση ενός ενδιάμεσου δείκτη.
Οι διάφορες κατηγορίες των αντιηλιακών βασίζονται στην ικανότητα του προϊόντος να προλαμβάνει το ηλιακό έγκαυμα και όχι τις μακροπρόθεσμες ηλιακές βλάβες όπως ο καρκίνος του δέρματος. Αλλά το φάσμα της δράσης για τις όψιμες συνέπειες της έκθεσης στον ήλιο και ως εκ τούτου οι προστατευτικοί παράγοντες υποτίθεται ότι είναι παρόμοιοι με αυτούς για το ηλιακό έγκαυμα. Τα οφέλη από τη χρήση ενός αντιηλιακού με υψηλό συντελεστή ηλιακής προστασίας για όλες αυτές τις ενδείξεις είναι τώρα καλά τεκμηριωμένα, αλλά μήπως υπάρχουν κίνδυνοι ή αντενδείξεις;

Υπάρχει η υπόνοια ότι η χρήση αντιηλιακών μπορεί να προκαλέσει ανεπάρκεια βιταμίνης Ρ και αύξηση του κινδύνου για καρκίνο. Ενα δραστικό αντιηλιακό αναμφισβήτητα εμποδίζει την σύνθεση της βιταμίνης D στην επιδερμίδα και οι μεσήλικες και ενήλικες οι οποίοι χρησιμοποιούν καθημερινά αντιηλιακά έχουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα 25-υδροξυβιταμίνης D3 στον ορό σε σχέση με αυτούς που δεν χρησιμοποιούν. Αν και πολύ λίγα υγιή άτομα τα οποία χρησιμοποιούν αντιηλιακά έχουν συγκέντρωση κάτω από το φυσιολογικό όριο, σε ορισμένες μελέτες μέχρι και το 40% των ατόμων που παρουσιάζουν κάταγμα του ισχίου είχαν κάποια στοιχεία οστεομαλακίας, ένα επακόλουθο ανεπάρκειας της βιταμίνης D και επομένως ανεπαρκούς έκθεσης στον ήλιο(και ανεπαρκούς διαιτητικής πρόσληψης).

Επιπλέον,πέραν του καλά τεκμηριωμένου ρόλου της στην σκελετική ομοιόσταση, η 1,25-διυδροξυβιταμίνη D3, η οποία σχηματίζεται από την 25-υδροξυβιταμίνη D3 και είναι η δραστική μορφή της βιταμίνης, έχει υποδειχθεί ότι αποτρέπει τον καρκίνο.
Με βάση τα επιδημιολογικά στοιχεία, ορισμένοι συγγραφείς έχουν υποθέσει ότι η χρήση αντιηλιακών σχετίζεται με την ταχεία αύξηση και της επίπτωσης του μελανώματος και της αναλογίας των θανάτων από αυτό κατά την διάρκεια των τελευταιών δεκαετιών. Εν τούτοις, τελευταίες απόψεις ενισχύουν ισχυρά την θέση ότι οποιαδήποτε και αν είναι η δυνητική προστατευτική δράση της μέσω της υπεριώδους ακτινοβολίας συντιθέμενης βιταμίνης D στην εξέλιξη του μελανώματος και των άλλων καρκίνων, αυτή ξεπερνιέται κατά πολύ από τον καλά τεκμηριωμένο αιτιολογικό ρόλο της υπεριώδους ακτινοβολίας στον καρκίνο του δέρματος, συμπεριλαμβανομένου και του μελανώματος. Έχει ακόμα υποστηριχθεί ότι τα αντιηλιακά αυτά καθεαυτά υποβοηθούν τις νεοπλασίες. Εν τούτοις, δεν υπάρχουν στοιχεία να υποδεικνύουν τέτοια δράση στον άνθρωπο μετά από περισσότερο από σαράντα χρόνια πολύ διαδεδομένης χρήσης.
Συμπερασματικά, οι πιθανές αρνητικές συνέπειες της χρήσης αντιηλιακών σμικρύνονται από τα τεκμηριωμένα οφέλη τους.