Ο καρκίνος του μαστού της αεροσυνοδούς
(27 Δεκεμβρίου 1995)

Ο καρκίνος του μαστού (ΚΤΜ) είναι η πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις γυναίκες της Δυτικής Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Οι παράγοντες κίνδυνου για ΚΤΜ συμπεριλαμβάνουν ορισμένα χαρακτηριστικά της αναπαραγωγής, τη μεγάλη ηλικία, τη γέννηση στη Βόρειο Αμερική η την Βόρειο Ευρώπη, το οικογενειακό ιστορικό, το ιστορικό καρκίνου στον ένα μαστό, την παχυσαρκία (για ΚΤΜ που διαγιγνώσκεται μετά την εμμηνόπαυση), την παρουσία υπερπλαστικών επιθηλιακών κυττάρων στο υγρό της θηλής, τις οζώδεις σκιάσεις στη μαστογραφία, την καλοήθη υπεπλαστικη νόσο του μαστού, την έκθεση στην ιονίζουσα ακτινοβολία και ορισμένα δημογραφικά χαρακτηριστικά όπως: η υψηλή κοινωνική τάξη, η μη σύναψη γάμου, η διαμονή σε αστικές περιοχές και άλλα.

Σε ότι αφορά τα χαρακτηριστικά της αναπαραγωγής, η ατοκία, η μικρή ηλικία κατά την εμμηναρχή, η μεγάλη ηλικία κατά την εμμηνόπαυση και η μεγάλη ηλικία κατά την πρώτη πλήρη εγκυμοσύνη έχουν συσχετισθεί με αυξημένο κίνδυνο, ενώ η αφαίρεση των ωοθηκών σε μικρή ηλικία είναι γνωστό ότι προστατεύει. Επίσης, σχετικά πρόσφατα στοιχεία υποδεικνύουν ότι όσο περισσότερες πλήρεις εγκυμοσύνες έχει μία γυναίκα, τόσο μικρότερο κίνδυνο έχει για ΚΤΜ μετά τα 45 αλλά ο μεγάλος αριθμός από πλήρεις εγκυμοσύνες μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ΚΤΜ στις μικρές ηλικίες. Τέλος, σύμφωνα με τελευταία στοιχεία, ο θηλασμός φαίνεται να προστατεύει.

Τα πληρώματα των αεροσκαφών εκτίθενται λόγω της εργασίας τους στην κοσμική ακτινοβολία, η οποία συνίσταται κυρίως από ουδετερόνια και γ ακτινοβολία. Η μέση ετήσια δόση, στην οποία εκτίθενται, αντιστοιχεί περίπου με 1 έως 3 mSv αλλά κυμαίνεται εξαρτώμενη από το ύψος πτήσεως, το γεωγραφικό πλάτος και την ηλιακή ενέργεια. Κυριότερος παράγοντας θεωρείται το ύψος πτήσεως, αφού η δόση διπλασιάζεται κάθε 1.500 μέτρα.
Με σκοπό να εκτιμήσουν αν η επαγγελματική έκθεση στην κοσμική ακτινοβολία αυξάνει τον κίνδυνο αναπτύξεως καρκίνου, ερευνητές από την Φινλανδία μελέτησαν τα στοιχεία όλων των αεροσυνοδών που εργάστηκαν στις Φινλανδικές αεροπορικές εταιρείες και δεν είχαν πεθάνει πριν την 1η Ιανουαρίου 1967. Η στρατολόγηση των πληρωμάτων άρχισε στα τέλη της δεκαετίας του 1940 με σαφή αύξηση του αριθμού των αεροσυνοδών την δεκαετία του 1970. Η μέση ηλικία κατά την έναρξη της εργασίας τους ήταν 24 έτη και ο μέσος αριθμός των ετών εργασίας 8,3 έτη. Μελετήθηκαν συνολικά 187 άνδρες και 1577 γυναίκες και ο μέσος χρόνος παρακολουθήσεως ήταν 13,9 έτη.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:
α) Οι γυναίκες αεροσυνοδοί είχαν σημαντική (1,9 φορές) αύξηση του ΚΤΜ σε σύγκριση με τον εθνικό μέσο όρο της Φινλανδίας,
β) Η αύξηση αυτή του ΚΤΜ μπορεί, σε ένα βαθμό, να ερμηνευθεί από την κοινωνική τάξη και παράγοντες της αναπαραγωγής, αλλά και στον ληφθούν υπ'όψιν αυτά τα στοιχεία παραμένει σημαντικός, σχεδόν διπλάσιος, κίνδυνος σε όσες έχουν εργασθεί 15 ή περισσότερα έτη. '
γ) Ο κίνδυνος για ΚΤΜ, ο οποίος παρατηρήθηκε, είναι αρκετά υψηλότερος από εκείνον που αναμένεται, με βάση τις υπάρχουσες εκτιμήσεις, από την ακτινοβολία (βασιζόμενο στους επιβιώσαντες της ατομικής βόμβας και την επαγγελματική έκθεση στην γ ακτινοβολία).

Τα δεδομένα αυτά δημιούργησαν έντονο προβληματισμό και ερευνητές από τον Καναδά σε πρόσφατο όρθρο προσπαθούν να τα ερμηνεύσουν. Σύμφωνα με τους Καναδούς επιστήμονες, υπάρχουν ενδείξεις ανοσολογικής προαγωγής της ογκογενέσεως σε μια σημαντική υποομάδα γυναικών, που αναπτύσσουν ΚΤΜ. Επίσης, σχετικά χαμηλά επίπεδα της ακτινοβολίας, σε δόση ανάλογη αυτής που έλαβαν οι αεροσυνοδοί, έχει δεχθεί ότι διεγείρουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Έτσι, ένα λογικό βήμα θα είναι να εξετασθεί αν οι γυναίκες αεροσυνοδοί έχουν αυξημένη ανοσολογική αντίδραση σε σύγκριση με άλλες γυναίκες, οι οποίες πετούν σπανιότερα.
Σε κάθε περίπτωση, τα αποτελέσματα της ερεύνας από την Φινλανδία αποδεικνύουν ότι η ιονίζουσα ακτινοβολία κατά την διάρκεια των πτήσεων μπορεί να προσθέτει στον κίνδυνο αναπτύξεως στα πληρώματα των αεροσκαφών. Με αυτό το δεδομένο, πριν εξαχθούν συμπεράσματα, θα πρέπει να γίνουν περισσότερες μελέτες σε αυτό τον τομέα.