Θάνατοι σχετιζόμενοι με τη θερμότητα παρουσιάζονται συχνά σε επιδημική μορφή κατά την διάρκεια παρατεταμένων περιόδων υψηλής θερμοκρασίας και υγρασίας. Οι τυπικές περιπτώσεις συμβαίνουν μετά από μερικές ημέρες τέτοιων καταστάσεων. Οι διαταραχές, οι οποίες οφείλονται στην θερμότητα, είναι δυνατόν να εμφανιστούν με τη μορφή διαφόρων κλινικών συνδρόμων.

Οι κράμπες, οι οφειλόμενες στη θερμότητα, είναι οξείες, επώδυνες μυϊκές συσπάσεις, οι οποίες συμβαίνουν συνήθως σε νέους ενήλικες που παρουσιάζουν έντονη εφίδρωση κατά τη διάρκεια επίπονης εργασίας. Ο ακριβής μηχανισμός, ο υπεύθυνος γι' αυτές τις συσπάσεις, δεν είναι σαφής αλλά εκτιμάται ότι είναι αποτέλεσμα ενδείας νατρίου σε εγκλιματιζόμενα άτομα, τα οποία έχουν έντονη εφίδρωση και αντικαθιστούν τις απώλειες του ύδατος αλλά όχι του νατρίου.
Η εξάντληση από τη θερμότητα είναι ένα σοβαρότερο σύνδρομο, το οποίο προκαλείται από απώλειες ύδατος και νατρίου. Η συμπτωματολογία περιλαμβάνει αδυναμία, αίσθημα κοπώσεως, πονοκέφαλο, ναυτία, εμετούς, διάρροια και μυϊκές κράμπες. Οι ασθενείς έχουν έντονη εφίδρωση και η θερμοκρασία του σώματος μπορεί να είναι μετρίως αυξημένη.

Η θερμοπληξία είναι επείγουσα παθολογική κατάσταση, η οποία χαρακτηρίζεται από αιφνίδια απώλεια της συνειδήσεως και ανεπάρκεια του θερμορυθμιστικού μηχανισμού και εκδηλώνεται με υψηλό πυρετό και αναστολή της εφιδρώσεως. Η θερμοπληξία ακολουθεί συνήθως υπερβολική έκθεση σε θερμότητα ή έντονη φυσική δραστηριότητα κάτω από θερμές συνθήκες περιβάλλοντος, αν και η κατάσταση αυτή μπορεί να εμφανιστεί σε ηλικιωμένα, πάσχοντα ή γενικά ευαίσθητα άτομα χωρίς να υπάρχει ασυνήθιστη έκθεση σε θερμότητα. Μπορεί να υπάρχει προειδοποιητική κεφαλαλγία, ζάλη, ναυτία, σύγχυση, σπασμοί και οπτικές διαταραχές που εξελίσσονται σε κώμα. Το δέρμα είναι θερμό, στίλβον και συνήθως ξηρό. Από παθοφυσιολογικής πλευράς, η θερμοπληξία κυρίως εμπλέκει το καρδιαγγειακό και το κεντρικό νευρικό σύστημα.

Η καρδιαγγειακή ανεπάρκεια στην κλασσική θερμοπληξία είναι το αποτέλεσμα μετρίας απωλείας υγρών και σημαντικής μειώσεως των αγγειακών αντιστάσεων. Επίσης, η καρδιακή παροχή μπορεί να μειωθεί λόγω πρωτοπαθούς μυοκαρδιακής εκφυδίσεως, η οποία προκαλείται από άμεση θερμική βλάβη ή υποξία, ενδομυοκαρδιακή αιμορραγία ή πνευμονική υπέρταση. Οι αλλοιώσεις στο κεντρικό νευρικό σύστημα στα θύματα της θερμοπληξίας περιλαμβάνουν εγκεφαλικό οίδημα, πετέχειες και μεγάλες αιμορραγίες, εκφύλιση και νέκρωση των νευρώνων που παρουσιάζονται κυρίως στην περεγκεφαλίδα.
Οι υψηλές θερμοκρασίες το καλοκαίρι δεν μπορούν να αποφευχθούν αλλά είναι δυνατόν να μειωθούν οι σχετιζόμενοι με την θερμότητα θάνατοι, εάν ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα. Είναι δυνατόν ενέργειες όπως η αύξηση της προσλήψεως των υγρών και η πρόσβαση σε αίθουσες με κλιματισμό να μειώσουν τη σχετιζόμενη με την θερμότητα θνησιμότητα.

Όμως η εφαρμογή των προληπτικών μέτρων, τα οποία θα πρέπει να εστιάζονται στις ομάδες υψηλού κίνδυνου, έχει αποδειχθεί δύσκολη στην πράξη και πολλοί θάνατοι που θα μπορούσαν να προληφθούν εξακολουθούν να συμβαίνουν.
Με σκοπό τον καθορισμό των παραγόντων κινδύνου για θάνατο από καρδιαγγειακή αιτία ή θάνατο σχετιζόμενο με την θερμότητα, ομάδα ερευνητών από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής μελέτησε τα δεδομένα του καύσωνα που έπληξε το Σικάγο από τις 14 έως τις 17 Ιουλίου 1995. Ο καύσωνας προκάλεσε τουλάχιστον 700 επιπλέον θανάτους. Ελήφθησαν συνεντεύξεις από 339 συγγενείς, γείτονες ή φίλους ατόμων τα οποία πέθαναν και από 339 μάρτυρες. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, ο κίνδυνος θανάτου σχετιζομένου με την θερμότητα ήταν αυξημένος σε άτομα με γνωστά ιατρικά προβλήματα τα οποία ήταν περιορισμένα στο κρεββάτι ή ήταν ανίκανα να φροντίσουν τον εαυτό τους. Επίσης, σε αυξημένο κίνδυνο ήταν αυτοί οι οποίοι δεν έβγαιναν από το σπίτι τους κάθε ημέρα,, που ζούσαν μόνοι ή έμεναν στους άνω ορόφους των κτιρίων. Η ύπαρξη κοινωνικών επαφών, όπως ομαδικές δραστηριότητες και η παρουσία φίλων στην περιοχή, δρούσαν προστατευτικά. Σε πολυπαραγοντική ανάλυση, ο ισχυρότερος παράγων κινδύνου για θάνατο σχετιζόμενο με την θερμότητα ήταν ο περιορισμός στο κρεββάτι και ακολουθούσε το να ζει κάποιος μόνος. Ο κίνδυνος θανάτου ήταν μειωμένος στα άτομα που εργάζονταν σε χώρους με κλιματισμό και σε αυτούς οι οποίοι είχαν πρόσβαση στις συγκοινωνίες. Οι θάνατοι οι οποίοι ταξινομήθηκαν ως θάνατοι καρδιαγγειακής αιτιολογίας είχαν παράγοντες κινδύνου παρόμοιους με αυτούς που σχετίζονταν με την θερμότητα.

Είναι σαφές από τα προαναφερθέντα ότι στο μέλλον τα επείγοντα μέτρα κατά του καύσωνα θα πρέπει να λαμβάνουν ιδιαίτερα υπόψιν τους παράγοντες κινδύνου για θάνατο σχετιζόμενο με την θερμότητα. Η μελέτη των ερευνητών από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής επιβεβαίωσε ότι σε υψηλό κίνδυνο ευρίσκονται ασθενείς κοινωνικά περιθωριοποιημένοι οι οποίοι δεν έχουν πρόσβαση σε χώρους με κλιματισμό.